ontspanning

In gesprek met Koen Rygole van burO Groen

Goed vijftien jaar geleden won Koen Rygole ‘Sfeer 2005’, een destijds prestigieuze wedstrijd voor beginnende tuinontwerpers. Het gaf hem het duwtje in de rug om burO Groen op te richten. Sindsdien is zijn landschapsbureau uitgegroeid tot een van de meest vooraanstaande van het land.

alt

Binnenkort moet Koen Rygole weer in Dallas zijn. Daar werkt burO Groen aan de omgevingsaanleg van een nieuwe vestiging van Renson. Eerder nam het bureau ook al het landschapspark van het Renson Outdoor Experience Center onder handen in Kruisem. Een indrukwekkend tuinpaviljoen op de Prijkels in Kruisem, in samenwerking met Maister en Binst Architects. Dat Rygole een aardig portfolio heeft, is een understatement. De afgelopen jaren verzorgde zijn landschapsbureau onder andere de aanleg van de sites rond het Skyline Park in Izegem, samen met Govaert en Vanhoutte Architects, en Vaccinopolis, het onderzoekscentrum van vaccinoloog Pierre Vandamme. Allemaal zijn het projecten waarbij de connectie tussen architectuur en landschap tot het uiterste doorgedreven is. Een principe waar de Roeselaarnaar bijzonder gevoelig aan is. ‘Ik ben blij dat er de laatste jaren in de architectuur meer aandacht is gekomen voor landschapsontwerp en ook omgekeerd’, vertelt Rygole.

‘Je kan beide niet los zien van elkaar. Tegenwoordig zijn de meeste architecten ook volledig mee in dat verhaal. De connectie tussen architectuur en landschap is bijna een evidentie geworden. Dat is lang niet altijd zo geweest. Om maar iets te zeggen: tijdens mijn opleiding aan de Hogeschool twintig jaar geleden kwamen we helemaal niet in contact met andere disciplines. Ik heb dat altijd vreemd gevonden, omdat je daar in de praktijk wel mee te maken hebt. Bij burO Groen maakt de synergie met andere vakgebieden integraal deel uit van onze werkwijze. We richten ons onder andere tot stedenbouwkundigen, biologen en andere wetenschappers. Neem het project van Renson. Gebouw en omgeving zijn volledig geconcipieerd vanuit de outdoor experience-beleving. Elke lijn die daar getrokken is, elke plant die we gekozen hebben, maakt deel uit van een onderzoekstraject over hoe landschap en architectuur optimaal verenigd kunnen worden.’

Compact wonen in het groen

Dat er een groeiende aandacht is voor landschapsarchitectuur valt niet te ontkennen. ‘Zeker nu we steeds compacter gaan wonen, wint de buitenomgeving aan belang’, zegt Rygole. ‘Vooral jonge mensen hebben geen nood meer aan een huis op een perceel van duizend vierkante meter. Ze staan op hun vrijheid. Een woning mag gerust kleinschalig zijn, als er maar voldoende ruimte rond is. Bij steeds meer projecten is de tuin beperkt, maar maakt hij als comfortabele buitenruimte deel uit van een groter geheel zoals een landschapspark. Men wil een gezonde leefomgeving met uitzicht op groen. De link met de architectuur is daarbij heel belangrijk. De natuurlijke omgeving mag contrasteren met de architectuur, maar moet ze ook versterken. Het is mooi om te zien dat steden, gemeenten en projectontwikkelaars het belang van groene zones onderschrijven. Ze hebben steeds meer oog voor de noden en uitdagingen van de toekomst en zien die niet langer als een hindernis maar een opportuniteit.’

Toekomstige uitdagingen

Een opvallende realisatie van burO Groen zijn de Broeltorens in Kortrijk. Daar legde het bureau een binnenhof aan met zicht op de Broeltorens. De ondergrondse parking is voorzien van een daktuin met substraatlagen, die het hemelwater opvangen en laten doorsijpelen tot in retentiekratten. Water wordt zo hergebruikt voor plantengroei. ‘Water wordt steeds schaarser en duurder’, aldus Rygole. ‘Daar moeten we in elk ontwerp rekening mee te houden. Daktuinen met substraten in combinatie met retentiekratten die het water opvangen en gecontroleerd afvoeren zijn een voorbeeld. Die kunnen we dan leeglaten naargelang de weersomstandigheden. Als er hevige regen voorspeld wordt, laten we het water infiltreren in de bodem of vertraagd uitlopen in de riolering. Soms voorzien we ook zones die water kunnen bergen, of leggen we ondiepe grachten aan als reservoir.’ ‘Er komt nog heel wat op ons af’, beseft de landschapsarchitect. ‘Door de klimaatverandering moet elk ontwerp vandaag rekening houden met droogte en extreme weersomstandigheden. Daarnaast wint biodiversiteit als thema steeds meer aan belang. Het is belangrijk om verschillende leefomstandigheden te creëren voor fauna en flora. Enerzijds door monocultuur te vermijden, anderzijds door voldoende zon- en schaduwplekken te ontwikkelen. Of door te werken met niveauverschillen en natuurlijke poelen die allerlei soorten insecten aantrekken.’

alt
alt

Groene oase

Mobiliteit is een ander heet hangijzer. De wagen wordt steeds meer geweerd uit woonzones en steden. Dat betekent dat je waardige alternatieven moet bieden. Denk aan een vlotte verbinding met het openbaar vervoer of comfortabele en veilige fietsenstallingen met oplaadpunten. Een goed voorbeeld is Kalvekeet aan de ingang van Knokke, een toekomstig project in samenwerking met Compagnie Het Zoute. In een groen woondomein worden geschakelde woningen ondergebracht tussen het weelderige groen. De terrassen zijn zo georiënteerd en de woningen zo gemodelleerd dat er nauwelijks inkijk is. 

Ook de groenaanleg speelt daar een bepalende rol in. De eerste aanblik van het domein wordt gedomineerd door een graslandschap met siergrassen en bloeiaccenten die zich spreiden van voorjaar tot najaar. Dit landschap wordt afgezoomd door hogere struikgewassen en solitaire bomen, die zorgen voor de privacy en geborgenheid. De wisselwerking tussen de verschillende types gewassen, struiken en bomen maakt van het park een ware groene oase. ‘Kalvekeet is om uiteenlopende redenen een heel bijzonder project’, vertelt Koen Rygole. ‘Het idee van compact wonen wordt er heel inventief ingevuld met ontzettend veel comfort als resultaat. Zo is er een ruimte voorzien om je fiets schoon te spuiten na het mountainbiken en is er een gemeenschappelijke ruimte die je kunt afhuren voor coworking of familiefeesten. Het meest vernieuwende is echter de mobiliteitsoplossing. Vanaf de straat rijd je zo goed als onmiddellijk ondergronds naar je garage, gelegen onder je woning. Via je privétrap stap je rechtstreeks je woning binnen. Hierdoor is het woondomein volledig autovrij en wijken straatjes en parkeerplaatsen voor groen. Er is bovendien enorm gewerkt aan privacy. Geen enkel terras sluit ook aan op dat van de buren. Je zit buiten rustig en stil, volledig verscholen in het groen. Het park leeft het hele jaar door. Elk seizoen zie je de natuur om je heen veranderen.’

Pragmatische ontwerpen

Rygole doet veel ideeën op tijdens reizen. Zo laat hij zich graag inspireren door grootsteden waaronder Parijs, Bordeaux, Barcelona... ‘Als ik daar ben, neem ik de fiets en ga ik op verkenning’, vertelt hij. Daarnaast is de landschapsarchitect een grote fan van Scandinavië. Dat merk je ook als je zijn projecten onder de loep neemt. Termen als sober, eenvoud en tijdloos komen meteen naar voren. ‘Eenvoud is zeker iets wat ik in mijn ontwerpen nastreef. Om iets moois te creëren, hoef je het niet altijd ver te zoeken’, vertelt hij. ‘Voor de hand liggende oplossingen zijn ook goede oplossingen. Voor mij primeert het functionele nog altijd op het esthetische. Form follows function. Dat is een gedachte waar ik sterk aan vasthoud. Je kan een tuin niet los zien van zijn context. Elk ontwerp heeft eigen karakteristieken. De bewoners, omgeving en architectuur bepalen mee het resultaat. Ik probeer in elk ontwerp een menselijke schaal te creëren. Een buitenomgeving moet in de eerste plaats goed aanvoelen. Het moet een plek zijn die je omarmt en geborgenheid biedt.’

alt

Meer artikels lezen uit de Z.out?